Co robić w Samarkand, Uzbekistan

Szybkie fakty: Trzy medresy otaczają plac, a ich niebieskie kopuły zmieniają kolor w zależności od pory dnia. Ponad 6 milionów odwiedzających rocznie przyciąga spektakularna symetria i ręcznie malowane kafelki.

Najważniejsze atrakcje: Gdy słońce zachodzi, włącza się oświetlenie, a cały plac zamienia się w morze złotych i niebieskich odcieni. Każda płytka jest ręcznie wykonana i umieszczona według geometrycznych wzorów, które matematycy wciąż badają.

Szybkie fakty: Tutaj spoczywa kilku wielkich mistrzów dynastii Timurydów, w tym wielki zdobywca Timur Lenk, którego sarkofag z ciemnozielonego jadeitu waży ponad 300 kilogramów. Turkusowa kopuła, wznosząca się 37 metrów nad grobem, jest ozdobiona ponad 60 000 niebiesko-złotych kafli, które lśnią w słońcu.

Najważniejsze atrakcje: Legenda głosi, że jeśli ktoś otworzy grób Timura, rozpęta się katastrofalna wojna i faktycznie tak się stało, gdy sowieccy naukowcy otworzyli kryptę 21 czerwca 1941 roku, zaledwie dzień przed inwazją Niemiec na Związek Radziecki. W środku, w cieniu schodów ruchomych, znaleźli inskrypcję ostrzegającą: "Ten, kto otworzy mój grób, wypuści najeźdźcę gorszego ode mnie", a wielu wierzy, że Operacja Barbarossa była tym proroctwem, które się spełniło.

Szybkie fakty: Ulubiona żona Timura wydała rozkaz budowy meczetu, gdy ten był na wyprawie wojennej, co dało budowli jej nazwę. 35-metrowy portal wejściowy był wówczas najwyższym łukiem w Azji Środkowej, a meczet mógł pomieścić jednocześnie ponad 10 000 modlących się.

Najważniejsze atrakcje: Pod kopułą meczetu możesz usłyszeć, jak szept z jednej strony wyraźnie odbija się echem po przeciwnej stronie. To akustyczna właściwość, o której nikt nie wie, czy Timur ją zaplanował, czy powstała przypadkiem. Marmurowa ambona na Koran na środku dziedzińca jest wykuta z jednego bloku kamienia sprowadzonego z Chin i waży ponad 12 ton.

Szybkie fakty: Ponad 40 mauzoleów tłoczy się wzdłuż wąskiej uliczki, każde pokryte niebieskimi i turkusowymi glazurowanymi cegłami. Kompleks grobowy rozwijał się przez 300 lat i każdy władca starał się przewyższyć poprzednika swoją okazałą komorą grobową.

Najważniejsze atrakcje: Na szczycie schodów znajduje się grób Kusama ibn Abbasa, kuzyna proroka Mahometa, który według legendy nie umarł, lecz żyje dalej w podziemiach. Dlatego miejsce to nazywane jest "Grobowcem żywego króla" i nadal można zobaczyć pielgrzymów zostawiających małe karteczki z modlitwami przy jego mauzoleum.

Szybkie fakty: Tu astronom Ulug Beg mierzył pozycje gwiazd za pomocą sekstantu o promieniu aż 40 metrów. Jego katalog gwiazd z XV wieku był tak dokładny, że zachodni astronomowie używali go jeszcze kilkaset lat później.

Najważniejsze atrakcje: Gigantyczny sekstant nie znajduje się nad ziemią, lecz jest głęboko wkopany w szczelinę skalną, tak że wystaje tylko marmurowy łuk. Na jego 40-metrowym łuku Ulug Beg mierzył pozycje Słońca i planet z dokładnością, którą Europejczycy osiągnęli dopiero dwa wieki później.

Szybkie fakty: Tutaj przechowywany jest legendarny fresk z Afrasiabu z VII wieku, 11-metrowy mural przedstawiający misje dyplomatyczne z Chin, Korei i Tybetu. Muzeum strzeże ponad 22 000 artefaktów z miasta, które niegdyś rządziło jedwabnym szlakiem, od ceramiki z epoki brązu po sasanidzkie monety.

Najważniejsze atrakcje: Najbardziej niezwykłym dziełem jest fresk przedstawiający sasanidzkiego władcę uciekającego przez rzekę Oksus, namalowany pigmentami, które nadal świecą intensywnymi żółtymi i niebieskimi barwami po 1300 latach. Jeśli przyjrzysz się uważnie, zobaczysz parady słoni, chińskie księżniczki i ambasadę z Korei, niesamowitą maszynę czasu pokazującą, jak wyglądał starożytny świat przez środkowoazjatycką perspektywę.

Szybkie fakty: Na wzgórzu naprzeciw Shah-i-Zinda znajduje się ten meczet poświęcony prorokowi Khizrowi, islamskiemu wodnemu mistykowi, który podobno napił się ze źródła wieczności. Meczet został pierwotnie zbudowany w VIII wieku, ale obecna struktura z 1854 roku ma unikalną kopułę w kształcie klepsydry, która zmienia kolor w świetle słonecznym.

Najważniejsze atrakcje: Z tarasu meczetu roztacza się jeden z najbardziej zapierających dech w piersiach widoków Samarkandy: cały plac Registan i meczet Bibi-Chanum rozpościerają się niczym żywy obraz poniżej. Wewnątrz sali modlitewne znajdują się 130-letnie drzwi z cedru z ręcznie rzeźbionymi wzorami kwiatowymi, które według lokalnych wierzeń chronią przed złym okiem.

Szybkie fakty: Ponad 250 000 przedmiotów znajduje się w zbiorach, od narzędzi z epoki kamienia po wspaniałe tekstylia z XIX wieku. Jednym z najbardziej fascynujących obiektów muzeum jest 2000-letni brązowy kociołek z grecko-baktryjskiego królestwa.

Najważniejsze atrakcje: Cała sala dedykowana jest malowidłom ściennym z pałacu w Afrasiab, gdzie 7-metrowa kolorowa scena przedstawia procesję z końmi, wielbłądami i zagranicznymi dostojnikami z VII wieku. Malowidła odkryto dopiero w 1965 roku i uważane są za jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych w Azji Środkowej.