Šta raditi u Gjirokastër, Albania

Brze činjenice: Smeštena na vrhu brda na 336 metara nadmorske visine, ova tvrđava pruža pogled na celu dolinu Drino i čaršiju ispod nje. Njen sat-kula, visok 18 metara, dodat je početkom 19. veka i i danas zvoni za meštane.

Istaknuto: Zarobljeni američki izviđački avion T-33 iz 1957. godine izložen je unutra, relikt komunističke ere koji posetioci mogu da priđu i dodirnu. Zamak takođe poseduje podzemni sistem tunela koji je služio kao sklonište tokom Hladnog rata, protežući se duboko ispod kamenih zidina gde možete osetiti kako temperatura dramatično opada.

Brze činjenice: Kuća Skënduli predstavlja jednu od najbolje očuvanih osmanskih kula-kuća u Albaniji, uzdižući se na četiri sprata u istorijskoj četvrti Palorto u starom gradu Đirokastre pod zaštitom UNESCO-a. Njeni gornji spratovi služili su kao utvrđeni dom za imućne porodice, sa skrivenim nišama, oslikanim plafonima i prozorima dizajniranim da stanari prate dešavanja na ulici a da ne budu primećeni.

Istaknuto: Unutra, potražite originalne drvene ploče na plafonu oslikane delikatnim cvetnim i geometrijskim motivima koji su preživeli vekove, kao i domišljate ugradne ormare koji su služili kao skrovišta u vremenima sukoba. Kupolasti ulazni hol sa kamenim lukom stvara iznenađujuće hladan, odjekujući prostor koji deluje kao da stupate u neku drugu eru.

Brze činjenice: Ova utvrđena rezidencija iz 19. veka nadvija se nad starom čaršijom sa svojom dvostrukom lučnom fasadom, zaštitnim znakom imućnih osmanskih trgovačkih kuća. Spoljni bar u njenom dvorištu pretvara istorijski ambijent u opušteno mesto za druženje sa pogledom.

Istaknuto: Popnite se do galerije na poslednjem spratu i ugledaćete retku perspektivu gde se zamak, škriljevčani krovovi starog grada i dolina Drino nižu u jedan kadar. Zid sa dva luka na prednjoj strani jedan je od retkih preživelih primera ovog stila u regionu, dajući mu smelu, teatralnu siluetu kakvu nećete videti nigde drugde u gradu.

Brze činjenice: Ova stara kaldrmisana četvrt uspinje se uz brdo iznad doline Drino, sa oko 200 kamenokrovih kuća iz osmanskog perioda. UNESCO je upisao ovu celinu 2005. godine, a meštani i dalje žive u mnogim originalnim kućama, što znači da četvrt deluje živo, a ne kao muzej.

Istaknuto: Svaki krov ovde je sloj ravnog sivog kamena zvanog "qeramid" slagan rukom, a neke kuće imaju krovove teže od 10 tona. Obratite pažnju na zamršenu kovačku obradu na starim drvenim balkonima; svaka porodica je dala svom kovaču da iskuje jedinstveni uzorak kao svojevrsni potpis.

Brze činjenice: Muzej se nalazi u kući iz 18. veka u kojoj je 1908. godine rođen Enver Hodža, albanski komunistički diktator. Unutra ćete pronaći tri sprata rekonstruisanih soba koje pokazuju kako su živele imućne porodice Đirokastre, od kamene kuhinje sa lukom do gostinskih soba sa vunenim tkaninama.

Istaknuto: Najupadljivija karakteristika je gornji sprat sa drvenom konstrukcijom koji previruje nad ulicom ispod, noseći ga u potpunosti kameni konzolni nosači, građevinski trik koji se ne nalazi gotovo ni u jednom drugom osmanskom gradu. Potražite gvozdenu rešetku u podu kuhinje koja je odvodila kišnicu unutra, domišljat sistem koji je čuvao žene od izlaska napolje.

Brze činjenice: Ovaj podzemni prolaz proteže se ispod starog čaršijskog kvarta i izgrađen je da skloni gradsko rukovodstvo tokom oružanog komunističkog ustanka 1997. godine. Tunel se proteže oko 800 metara i povezuje vladin kvart sa istorijskim zamkom iznad.

Istaknuto: Posetioci prolaze kroz slabo osvetljen, svodni koridor koji i dalje nosi tragove čađi i grafite iz haotičnih dana kada su uspaničeni zvaničnici bežali kroz njega noseći dokumenta i dragocenosti. Jedina vrata od ojačanog čelika na krajnjem kraju otvaraju se u zamkovo dvorište, omogućavajući vam da iz mračne hladnoratovske tajnosti zakoračite pravo u osmanski horizont Đirokastre.

Brze činjenice: Trgovačka ulica iz osmanskog perioda uspinje se strmom padinom ispod tvrđave, gde bele kamene radnje sa drvenim balkonima prodaju filcane šešire qeleshe, bakarne predmete i ručno tkane ćilime. Oko 40 porodičnih radnji nalazi se duž kaldrmisanih uličica, a mnoge rade u radionicama koje se prenose kroz tri ili četiri generacije.

Istaknuto: Potražite majstore za izradu qeleshe šešira, koji i dalje oblikuju i prešaju beli filc u ravne kape koje su albanski muškarci nekada nosili svakodnevno, zanat sa korenima u 17. veku. Kameni svodni luk u središnjem delu čaršije štitio je trgovce od kiše tokom planinskih pljuskova, a njegovi ručno tesani krečnjački blokovi bili su razdeljeni bez ijednog eksera ili malterne fuge.

Brze činjenice: Ova kamena džamija iz 18. veka stoji u srcu starog čaršijskog kvarta, a njena kupola i munara uzdižu se iznad kuća sa škriljevčanim krovovima ispod. Meštani je i danas zovu Čaršijska džamija, kao podsvest na vekove trgovine koja je nekada ispunjavala ulice oko nje.

Istaknuto: Džamija je preživela albanski ateistički režim kada su mnoge verske građevine uništene, a njena visoka kula u obliku zvona i oslikane unutrašnje freske deluju kao zamrznute u vremenu. Uđite unutra jednog mirnog popodneva i primetićete meki odjek kamenog dvorišta i suptilni miris starog drveta, svet udaljen od turističke gužve samo nekoliko koraka nizbrdo.

Brze činjenice: Ova osmanska kula-kuća iz 18. veka uzdiže se na četiri sprata iznad starog čaršijskog kvarta, i bila je pisčev dom iz detinjstva sve dok nije otišao u Tiranu sa 18 godina. Zgrada danas funkcioniše kao muzej posvećen Kadareovom životu i književnom nasleđu, kojim upravlja opština Đirokastra.

Istaknuto: Kadareov status kandidata za Nobelovu nagradu čini ovu inače skromnu kamenu kuću književnim svetilištem, a originalno drveno stepenište i ognjište i dalje stoje onako kako su stajali dok je bio dečak. Muzej poseduje lične predmete, prva izdanja i porodične fotografije koji vam pružaju direktnu vezu sa čovekom iza dela kao što su "Hronika u kamenu" i "General mrtve vojske".