Wat te doen in Samarkand, Uzbekistan

Korte feiten: Drie madrassa's omringen het plein en hun blauwe koepels veranderen van kleur afhankelijk van het tijdstip van de dag. Meer dan 6 miljoen bezoekers per jaar worden aangetrokken door de spectaculaire symmetrie en de handbeschilderde tegelwerken.

Hoogtepunten: Wanneer de zon ondergaat, wordt de verlichting ontstoken en verandert het hele plein in een zee van gouden en blauwe tinten. Elke tegel is met de hand gemaakt en geplaatst volgens geometrische patronen waar wiskundigen nog steeds naar bestuderen.

Korte feiten: Hier rusten verschillende grootmeesters van de Timuriden, waaronder de grote veroveraar Timur Lenk, wiens sarcofaag van donkergroen jade meer dan 300 kilo weegt. De turquoise koepel, die 37 meter boven het graf uittorent, is versierd met meer dan 60.000 blauwgouden tegels die glinsteren in de zon.

Hoogtepunten: De legende zegt dat als iemand Timurs graf opent, er een catastrofale oorlog losbreekt, en dat gebeurde inderdaad toen Sovjetwetenschappers de crypte openden op 21 juni 1941, slechts één dag voor de Duitse invasie van de Sovjetunie. In de schaduw van de roltrap vonden ze een inscriptie die waarschuwde: "Wie mijn graf opent, zal een indringer loslaten die erger is dan ik", en velen geloven dat Operatie Barbarossa de vervulling van die profetie was.

Korte feiten: Timurs favoriete echtgenote gaf opdracht om de moskee te bouwen terwijl hij op veldtocht was, een verhaal dat het gebouw zijn naam heeft gegeven. De 35 meter hoge entreeportaal was in zijn tijd de hoogste boogconstructie in Centraal-Azië en de moskee kon tegelijkertijd meer dan 10.000 biddenden herbergen.

Hoogtepunten: Onder de koepel van de moskee kun je horen hoe een fluistering van de ene kant duidelijk weerkaatst aan de andere kant, een akoestische eigenschap waarvan niemand weet of Timur deze heeft gepland of dat deze bij toeval is ontstaan. De marmeren Koranlessenaar in het midden van de binnenplaats is uitgehouwen uit een enkele steen uit China en weegt meer dan 12 ton.

Korte feiten: Meer dan 40 mausoleums staan dicht op elkaar langs een smalle steeg, elk bedekt met blauwe en turkooizen geglazuurde bakstenen. Het grafcomplex groeide gedurende 300 jaar en elke heerser probeerde de vorige te overtreffen met zijn prachtige grafkamer.

Hoogtepunten: Bovenaan de trap bevindt zich het graf van Kusam ibn Abbas, een neef van de profeet Mohammed die volgens de legende niet stierf maar verder leeft in de onderwereld. Daarom wordt de plek "Het graf van de levende koning" genoemd en zie je nog steeds pelgrims die briefjes met gebeden achterlaten bij zijn mausoleum.

Korte feiten: Hier mat de astronoom Ulugh Beg de posities van sterren met een sextant die een straal had van maar liefst 40 meter. Zijn sterrencatalogus uit de 15e eeuw was zo nauwkeurig dat deze honderden jaren later nog door westerse astronomen werd gebruikt.

Hoogtepunten: De reusachtige sextant bevindt zich niet boven de grond, maar is diep in de aardgleuf gegraven, zodat alleen een boog van marmer omhoogsteekt. Op de 40 meter lange boog mat Ulugh Beg de posities van de zon en de planeten met een nauwkeurigheid die de Europeanen pas twee eeuwen later zouden evenaren.

Korte feiten: Hier wordt de legendarische Afrasiab-fresco uit de 7e eeuw bewaard, een muurschildering van 11 meter lang die diplomatieke missies uit China, Korea en Tibet weergeeft. Het museum bewaakt meer dan 22.000 artefacten uit een stad die ooit de zijderoute regeerde, van bronstijdkeramiek tot sasanidische munten.

Hoogtepunten: Het meest fantastische stuk is de fresco van de sasanidische heerser die over de Oxus-rivier vlucht, geschilderd met pigmenten die na 1.300 jaar nog steeds gloeien in intense gele en blauwe tinten. Als je goed kijkt zie je olifantenparades, Chinese prinsessen en een ambassade uit Korea, een ongelooflijke tijdmachine die laat zien hoe de antieke wereld eruitzag door een Centraal-Aziatische lens.

Korte feiten: Op een heuvel tegenover Shah-i-Zinda ligt deze moskee die is gewijd aan de profeet Khizr, de waterlevende mysticus van de islam die naar verluidt uit de bron van de eeuwigheid heeft gedronken. De moskee werd oorspronkelijk gebouwd in de 8e eeuw, maar de huidige structuur uit 1854 heeft een unieke zandloperkoepel die van kleur verandert in het zonlicht.

Hoogtepunten: Vanaf het terras van de moskee heb je een van de meest adembenemende uitzichten over Samarkand: het hele Registanplein en de Bibi-Khanym-moskee strekken zich beneden als een levend schilderij uit. Binnen in de gebedsruimte staat een 130 jaar oude cederhouten deur met handgesneden bloempatronen waarvan de lokale bevolking gelooft dat deze beschermt tegen het boze oog.

Korte feiten: Meer dan 250.000 voorwerpen bevinden zich in de collecties, van stenen werktuigen uit de steentijd tot prachtige textiel uit de 19e eeuw. Een van de meest fascinerende objecten in het museum is een 2000 jaar oude bronzen ketel uit het Grieks-Bactrische koninkrijk.

Hoogtepunten: Een hele zaal is gewijd aan de muurschilderingen uit het paleis van Afrasiab, waar een 7 meter lange kleurrijke scène een processie toont met paarden, kamelen en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders uit de 7e eeuw. De schilderingen werden pas in 1965 ontdekt en worden beschouwd als een van de belangrijkste archeologische vondsten in Centraal-Azië.